Xây móng vững chắc cho tương lai từ tuổi đôi mươi | Blog của Quảng
QĐào Xuân Quảng
← Quay lại danh sách Cuộc sống
🏷️ Cuộc sống

Xây móng vững chắc cho tương lai từ tuổi đôi mươi

Muốn sự nghiệp thăng hoa buộc phải nằm lòng cách 'ra quyết định ngược' dựa trên hình dung về chính mình trong tương lai.

Muốn sự nghiệp thăng hoa (tài chính tự chủ, không còn cảnh đứng núi này trông núi nọ) thì buộc phải nằm lòng cách "ra quyết định ngược" dựa trên hình dung về chính mình trong tương lai (có hẳn một kỹ thuật tư duy chiến lược cực mạnh được giới tinh hoa áp dụng).

Bài này nói về việc chúng ta hay mắc kẹt trước các ngã rẽ cuộc đời: có nên nhận job này không, có nên đầu tư học kỹ năng mới hay tiếp tục lướt điện thoại cho sướng tay, có nên duy trì mối quan hệ độc hại chỉ vì ngại thay đổi. Phương pháp này được phát triển dựa trên Kỹ thuật Tư duy ngược (Backcasting) — một phương pháp tư duy chiến lược bắt đầu từ đích đến tương lai rồi chiếu ngược về hiện tại để hành động (được áp dụng rộng rãi trong hoạch định tầm nhìn của các tập đoàn lớn và nhà quản trị hàng đầu).

Nếu anh em Gen Z/đầu 9x (tầm tuổi đôi mươi) đang phải đối mặt với:

  • Sự mông lung, đứng trước ngã ba đường (nên nhảy việc hay ở lại, nên học chuyên sâu hay làm việc hời hợt qua ngày) mà lợi ích trước mắt hoàn toàn mập mờ.
  • Cảm giác bất an, không hình dung nổi 5 năm nữa mình sẽ là ai, làm ở đâu, hay lúc đó lại bơ vơ nhìn người ta vượt mặt.
  • Thói quen đưa ra lựa chọn cảm tính theo kiểu "thấy vui thì làm, thấy mệt thì bỏ" để rồi cứ luẩn quẩn mãi trong một vòng tròn không lối thoát.

Hãy xem thử kỹ thuật định hướng tương lai tôi minh họa trong hình: Đưa ra quyết định hôm nay dựa trên hình dung con người 5 năm sau. Anh em sẽ hiểu vì sao việc chỉ nhìn vào hoàn cảnh hiện tại để ra quyết định lại là cái bẫy đẩy chúng ta vào cảnh giậm chân tại chỗ (và cách để làm chủ nó).

Toàn bộ hướng đi, sự nhạy bén trong chiến lược cá nhân và vị thế của anh em sẽ thay đổi mãi mãi nếu hiểu được điều này. Tiền bạc hay cơ hội thăng tiến sẽ đến như một hệ quả tất yếu của những lựa chọn có tầm nhìn.

Trong tư duy chiến lược, nếu anh em cứ chọn đường đi chỉ dựa vào việc "hôm nay mình đang thích gì" hay "chỗ nào trả lương cao hơn một xíu lúc này", anh em đang tự giăng bẫy cho chính mình.

Cụ thể, con người thường chia thành 2 kiểu ra quyết định:

  • Nhóm 1: Nhìn thực tại trước mắt rồi bước mò mẫm từng bước (thấy ở đâu ấm êm, dễ chịu là tấp vào).
  • Nhóm 2: Nhìn đích đến 5 năm sau mình muốn ngồi ở ghế nào, rồi ngước ngược lại xem hôm nay phải từ bỏ cái gì, học cái gì để chạm tới đích đó.
  • Nhóm 3: Sống trôi nổi theo dòng nước, mặc kệ ngày mai ra sao, nước chảy bèo trôi.

Không phải nhóm sống bấp bênh, nay đây mai đó. Mà là nhóm dùng tư duy Backcasting để bẻ lái tương lai từ hiện tại.

Sự thật

Ra quyết định chỉ dựa trên hoàn cảnh hiện tại (kiểu "đói thì ăn, mệt thì nghỉ, chỗ nào gần nhà lương cao thì chọn") không giúp anh em đi xa. Nó chỉ dạy não anh em cách phản ứng ngắn hạn, chắp vá và thiếu tính nhất quán.

Tại sao lại như vậy? Vì có một nguyên tắc nổi tiếng trong tâm lý học ra quyết định: Nếu anh em không biết mình muốn neo đậu ở bến bờ nào sau 5 năm nữa, thì mọi cơn gió thổi tới đều là "gió ngược" hoặc đẩy anh em trôi dạt vào những hòn đảo hoang. Mỗi lần anh em chọn giải pháp tạm bợ cho xong chuyện hôm nay, anh em đang làm mờ đi bức tranh tương lai của chính mình.

Nói tiếng người nghĩa là: Cái giá của việc không có tầm nhìn tương lai chính là việc anh em sẽ phải trả giá đắt bằng cả tuổi trẻ cho sự mơ hồ ở hiện tại.

Đây là lý do tại sao ở độ tuổi đôi mươi, có những người nhìn qua tưởng linh hoạt, cơ hội, chỗ nào có vẻ thơm là nhảy vào. Nhưng đến năm 25 tuổi, khi nhìn lại, họ vẫn chỉ là một nhân viên lẹt đẹt, kỹ năng chắp vá, không có chiều sâu vì mỗi năm họ làm một phách, không có sợi chỉ đỏ xuyên suốt sự nghiệp.

Tôi biết anh em đang nghĩ kiểu: "Ờ thì ai chẳng muốn nghĩ xa, nhưng sống nay biết mai còn chưa xong, lo gì chuyện 5 năm nữa cho mệt óc!". Tôi hiểu, vì tôi cũng từng có giai đoạn thấy việc lập kế hoạch 5 năm là thứ gì đó xa vời, sáo rỗng.

Nhưng sự thật là anh em đang nhầm lẫn giữa "sống thực tế" và "sống không có định hướng".

Người ra quyết định chỉ dựa vào hiện tại thì:

  • Nay thích làm sáng tạo, mai thấy làm sales hái ra tiền lại nhảy sang, mốt thấy IT hot lại mài mò học code -> Cuối cùng chẳng giỏi hẳn thứ gì.
  • Sợ đưa ra những quyết định khó khăn hôm nay (như cặm cụi học một kỹ năng khô khan nhưng nền tảng) vì thấy nó không ra tiền ngay.
  • Càng đi càng lạc lối, đến khi nhìn lại xung quanh thấy bạn bè đã lên quản lý hết, còn mình vẫn là một "lính đánh thuê" vô danh.

Người dùng kỹ thuật Backcasting (tư duy ngược từ tương lai) thì:

  • Tự hỏi: "Năm 25 tuổi, mình muốn là một Giám đốc vận hành, hay một chuyên gia lõi?" -> Từ đó chiếu ngược lại năm đôi mươi này mình phải chọn công ty nào để học việc, phải đánh đổi thời gian chơi bời ra sao.
  • Sẵn sàng từ chối những cám dỗ ngắn hạn không phục vụ cho bức tranh lớn.
  • Biến mọi quyết định hiện tại thành một viên gạch vững chắc xây móng cho tương lai.

Điểm mấu chốt là: Sếp lớn không bao giờ cất nhắc một nhân viên "sáng nắng chiều mưa", nay đổi ý định mai đổi mục tiêu. Sếp tìm kiếm những người có sự nhất quán và kiên định với lộ trình phát triển rõ ràng.

Vậy làm sao để ra quyết định hôm nay mà không bị mù mờ trước tương lai?

Mấy ông chuyên gia gọi tên kỹ thuật này là Backcasting (Tư duy ngược), nhưng giải mã bằng ngôn ngữ dân dã cho anh em dễ thực hành thì đó là Bài toán "Dịch ngược từ tuổi 25 về tuổi đôi mươi":

Ví dụ vầy cho anh em dễ ngấm nè:

Đang phân vân không biết có nên dành 2 tiếng mỗi tối để học một kỹ thuật chuyên sâu (hoặc ngoại ngữ/lãnh đạo) hay là cày game, lướt tóp tóp xả stress.

  • Phản ứng tự nhiên của não bộ: "Đi làm cả ngày mệt bở hơi tai rồi, tối phải xả láng cho sướng cái thân đã, chuyện học tính sau!" → Lựa chọn cảm tính theo hoàn cảnh mệt mỏi hiện tại.
  • Phản ứng của người dùng tư duy Backcasting: "Hình dung năm 25 tuổi mình muốn đứng ở vị trí quản lý, nếu tối nào cũng cày game thì 5 năm nữa mình vẫn dậm chân tại chỗ, lúc đó nhìn đàn em vượt mặt có mà khóc tiếng Mán. Thôi, hôm nay mệt thì nghỉ sớm 30 phút, nhưng phải cày 1 tiếng chất lượng cho mục tiêu dài hạn."

Nghe có vẻ "ép xác" quá phải không? Nhưng cách này cực kỳ hiệu quả vì nó giúp anh em bứt ra khỏi cái bẫy "sống cho ngày hôm nay" của não bộ.

Khi anh em dùng góc nhìn 5 năm sau để soi chiếu hiện tại, mọi quyết định bỗng trở nên vô cùng sắc bén và không còn tốn thời gian đắn đo:

  • Không còn lăn tăn trước những lời rủ rê vô bổ hay những công việc chân tay hời hợt.
  • Chủ động chọn làm những việc khó, việc tạo ra tài sản trí tuệ và uy tín dài hạn.

Người ta sẽ nhìn anh em và bảo: "Sao thằng này kỷ luật thế, việc gì cũng có định hướng rõ ràng". Nhưng chỉ vài năm sau, chính sự nhất quán đó biến anh em thành phiên bản vượt trội.

Khi anh em rèn được thói quen ra quyết định bằng tư duy ngược thay vì nhìn vào cái lợi trước mắt, anh em không chỉ làm chủ cuộc đời mình. Anh em còn xây dựng được một thứ vũ khí tối thượng: Sự nhất quán và Tầm nhìn không ai dễ có được.

Tôi còn nhớ giai đoạn tuổi đôi mươi, có những ngày đồng nghiệp xung quanh rủ rê tối nào cũng đi nhậu nhẹt, cuối tuần đi chơi xả láng, nhìn họ vui vẻ tận hưởng hiện tại tôi cũng chạnh lòng chứ. Nhưng trong đầu tôi lúc đó đã khắc ghi một hình ảnh rõ mồn một về việc mình muốn trở thành ai vào năm 25 tuổi. Tôi tự nhủ: "Nếu cứ thả trôi theo tụi nó, 5 năm nữa mình sẽ nhận lại một cái kết thảm hại, lúc đó khóc cũng không kịp".

Và quả ngọt đến rất rõ ràng: Sự kiên định theo đuổi lộ trình vạch sẵn từ năm đôi mươi giúp tôi có một bệ phóng cực kỳ vững chắc khi bước sang tuổi 25. Trong khi nhiều người bắt đầu hoảng loạn vì sự nghiệp dậm chân tại chỗ, tôi đã tự tin ngồi vào ghế quản lý với mức thu nhập mơ ước.

Thế nên là, cơ hội không tự nhiên rơi xuống đầu ai cả. Nó là tổng hòa của những quyết định nhỏ nhặt hôm nay được chiếu theo một đích đến dài hạn từ tương lai.

"Vậy nếu cứ ép mình sống theo kế hoạch 5 năm, liệu có biến mình thành một cỗ máy khô khan thiếu cảm xúc không?"

Đây là sự hiểu lầm TAI HẠI nhất mà tuổi trẻ hay mắc phải. Anh em cần phân biệt rạch ròi:

"Giam cầm bản thân trong khuôn khổ cứng nhắc" hoàn toàn khác với "Dẫn dắt bản thân bằng tầm nhìn".
  • Khi anh em giam cầm bản thân, anh em sống căng cứng, lo âu từng phút, sợ hãi mọi sự lệch hướng dù là nhỏ nhất. Kiểu đó sớm muộn gì cũng stress nặng.
  • Khi anh em dẫn dắt bản thân bằng tầm nhìn, anh em biết rõ mình muốn gì, và linh hoạt uốn nắn các bước đi ở hiện tại sao cho hướng về cái đích đó một cách thoải mái nhất.
Seneca từng nói một câu chí lý: "Không có ngọn gió nào là thuận lợi cho kẻ không biết mình muốn cập bến nào."

Tôi không xúi anh em phải lên kế hoạch chi tiết từng phút giây hay bỏ hết mọi niềm vui hiện tại nhé. Anh em hoàn toàn có quyền tận hưởng tuổi trẻ. Nhưng hãy nhớ quy luật: Ra quyết định hôm nay mà không nhìn 5 năm sau, thì tương lai sẽ trừng phạt anh em bằng sự bấp bênh. Hãy tập thói quen lùi lại 1 bước, hình dung bản thân ở tuổi 25 trước khi gật đầu đồng ý với bất kỳ ngã rẽ quan trọng nào.

Nếu anh em là một trong số ít những người trẻ dám dùng tư duy Backcasting để định hướng cuộc đời, anh em sẽ cực kỳ đáng gờm. Sếp sẽ nhìn thấy ở anh em tầm nhìn chiến lược. Đối tác sẽ nhìn thấy sự tin cậy và chắc chắn trong từng đường đi nước bước.

Cơ hội lớn sẽ tự tìm đến anh em. Không phải vì may mắn, mà vì anh em là người biết rõ mình đang đi đâu về đâu.

Kết

Cảm xúc hoang mang, mông lung ở tuổi đôi mươi là điều hoàn toàn bình thường, ai chẳng có lúc đứng trước ngã ba đường mà không biết chọn lối nào. Nhưng nếu biết dùng kỹ thuật tư duy ngược — hình dung đích đến 5 năm sau rồi chiếu ngược về hiện tại — anh em sẽ thấy mọi nút thắt đều được tháo gỡ.

Những người đi xa nhất, đạt thành tựu rực rỡ nhất chưa bao giờ là những kẻ đi mò mẫm từng bước mà không có bản đồ.

Cái đó mới là thứ tạo nên một sự nghiệp bứt phá và vững chãi. Đừng đổ lỗi cho hoàn cảnh hay sự xui xẻo nữa, vì chính những lựa chọn thiếu nhất quán hôm nay mới là thứ đang định hình tương lai của anh em. Muốn gặt hái quả ngọt ở tuổi 25, hãy bắt quay lại tập cách "nhìn xa trông rộng" từ ngay hôm nay thôi.

Đúng hem?

🔥 Bài Viết Nổi Bật Khác

Xem tất cả →